Wygrani i przegrani w "Siłaczce"
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Na przykładzie doktora Pawła Obareckiego oraz nauczycielki Stanisławy Bozowskiej Stefan Żeromski przeprowadził konfrontację postaw ideowo-moralnych dwojga bohaterów – działaczy pozytywistycznych. Doktor Obarecki jest bardziej typowy – w finale pogodził się ostatecznie z atmosferą Obrzydłówka, chociaż nie od razu, bo po krótkiej, ale zaciętej walce z kołtuństwem miejscowych notabli, z nędzą, ciemnotą i zacofaniem mas. Początkowo leczył za darmo, zwalczał oszustwa aptekarza i felczerów, chętnie uświadamiał ludzi w sprawach higieny. Jednak, samotny w swej walce, w końcu przystosował się do środowiska, które z wielkim zapałem pragnął początkowo zreformować.

Oto bardzo znamienny fragment opowiadania, będący pewnego rodzaju syntezą losów bohatera i zarazem pokazujący doktora jako przegranego:
Lata upływały (…) Do czynów bohaterskich w zakresie demokratyzacji w Obrzydłówku pojęć, choćby w imię znośniejszego przepędzania czasu, nie był już zdolnym (…) Wówczas to nie tylko już energia uległa zniszczeniu – znikło i poszanowanie dla wszelkiej myśli szerszej. Z wielkich widnokręgów, ledwie dających się zmierzyć rozmarzonymi oczyma, został widnokrąg tak dalece mały, że można go było zakreślić końcem modnego kamaszka. Na rozbrzmiewające po artykułach szukanie prawdy jasnego promienia i nowych, nieodkrytych dróg zapatrywał się w początkach umierania z goryczą , żalem, zawiścią, następnie – z ostrożnością człowieka mającego pewien zasób doświadczenia, później z niedowierzaniem, wkrótce potem z półuśmiechem, potem ze zdecydowanym lekceważeniem, a koniec końców nie zapatrywał się wcale, ponieważ było mu najzupełniej wszystko jedno. Leczył według wskazówek rutyny, praktykę jaką taką wyrobić sobie zdołał, przywykł jakoś do Obrzydłówka, do samotności, do nudy nawet, do prosiąt pieczonych, i nie kwapił się bynajmniej do ogniska życia umysłowego. Zasadą, do której, niby do wspólnego mianownika, sprowadzały się czyny i myśli doktora Obareckiego, stała się ta: – dawajcie pieniądze i wynoście się…


Pisarz przedstawia tu bohatera jako człowieka biernego, niezdolnego do działania. Przegrał, bo zbyt łatwo zaprzepaścił swoje ideały. Poniósł klęskę na płaszczyźnie etycznej. Takich jak on jest w opowiadaniu znacznie więcej – aptekarz i felczer dbający o swoje interesy, naczelnik poczty czy nawet pleban. Udają, że nie dostrzegają potrzeb społecznych, sądzą, że nie do ich obowiązków należy naprawianie świata. Nie widzą nic złego w bogaceniu się kosztem biednych mieszkańców Obrzydłówka.

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Charakterystyka bohaterów Siłaczki
2  Ofiarna postawa Stanisławy Bozowskiej
3  Życiorys Stefana Żeromskiego



Komentarze
artykuł / utwór: Wygrani i przegrani w "Siłaczce"







    Tagi: